Itzulpen duinaren alde
Korredakzio kontuek aurrera egiten duten bitartean, eta harekin eta idazketa elebidunarekin ere zerikusi zuzena duelakoan, betiko itzulpen-moldearen inguruan badago zer esana eta zer hobetua, hemen askotan azpimarratu dugun bezala.
Urteak joan eta urteak etorri, Administrazio alorreko itzulpen lanak aurrera egin du, nabarmen, alderdi –esan dezagun– teknikoan. Itzulpen-memoriak, terminologia, datu-baseak, kontsultabideak… izugarri lagundu dute itzulpenaren azken emaitza hobetzen. Baina alderdi “humanotik” begiratuta, ordea, betiko traba, presak, baldintza kaxkarrak, sentiberatasun-eza eta noraeza lehengoan daude. Ez dakigu oso ondo norentzat itzultzen dugun, presaka egiten dugu eta, gehienetan, nahiko baldintza eskasetan. Hori zergatik, eta itzultzaileok askotan manporrero-lana egiteko erabiltzen gaituztelako.
Arazo horietako batzuk konpondu guran, Itzulpen berezoentzako gida argitaratu du EIZIE-Euskal Itzultzaile, Zuzentzaile eta Interpreteen Elkarteak, IZO-Itzultzaile Zerbitzu Ofizialaren laguntzarekin. Euskaraz, gaztelaniaz, frantsesez eta ingelesez dator liburuxka, eta edizioa txukuna eta erabilterraza dauka. Hasteko eta behin, Jaurlaritzako zuzendari eta buru guztiek irakurri beharreko testua iruditzen zait. Ea pixkanaka-pixkanaka lanbidea duintzen dugun. Hona hemen, esate baterako, bertako pasarte bat, gaztelaniazko testutik jasoa:
¿Quiere obtener una buena traducción?
1. Cuide la redacción y coherencia de su texto. Escríbalo en el ordenador, en un documento de texto (Word, por ejemplo). Revíselo y termínelo por completo.
2. Desconfíe de las traducciones automáticas obtenidas en Internet.
3. Prevea un plazo razonable para la traducción, proporcionado a la extensión y complejidad del texto.
4. Busque un traductor o traductora profesional. Negocie plazos y precios. Muestre su disposición a proporcionarle información, imágenes, referencias anteriores, etc.
5. Exija competencias y calidad profesionales en sus traducciones, y páguelas conforme a tarifas profesionales, no de aficionados. Pida un presupuesto antes de acometer la traducción.
6. Asegúrese de disponer de buenos traductores. Cuide su relación con ellos, págueles a tiempo, trate de no cambiar su proveedor de traducciones a cada paso. Ganará en calidad.
7. Confíe en las sugerencias o correcciones del texto original realizadas por su traductor.
8. Si va a editar o maquetar la traducción para su publicación, asegúrese de respetar las normas tipográficas y lingüísticas de cada idioma.
9. Haga visible a sus traductores: si publica una traducción, ponga el nombre de los traductores en los créditos.
10. Tenga especial cuidado, en todos los aspectos, al encargar traducciones especiales: audiovisuales, interpretación, publicidad o traducción jurada.
.
Zabaldu
del.icio.us
Zertarako, baina? Gure itzulpenetatik gehientsuenak ez ditu ia inork irakurtzen; eta denok gara horren jakitun. Profesionalitez eta duintasunaz aparte, Martin, zertarako behar dugu denbora eman itzulpen txukunetan?
Ni betiko lelora nator. Bihar edo etziko korredakzioaz, sormenaz eta gainerako kontu guztiez gain, gaur egungo gure errealitateaz -itzulpen eginkizunez- hausnartu beharra daukagu berandu baino lehen. Horregatik diñot hainbeste bider gelditu behar dugula, ez ez etsi-etsian aurrera egin.
egorospe | 2009-12-16 - 12:05:27 GMT 1 #
Batak ez du bestea kentzen, Eusebio. Egia da arazo potoloa zuk aipatzen duzuna dela, baina sailetan lan egiten dugun itzultzaileok oso matxakatuta gaude. Okertzeko beldurrik gabe esango nuke, gainera, gobernu-aldaketarekin egoerak nabarmen egin duela txarrera (lehenago ere, ez pentsa...).
Gure itzulpen gehientsuenak ez dituela ia inork irakurtzen? Ba "gehientsu" horiek "gutxiago" bihur daitezen garrantzitsua da kalitatea ere zaintzea, ez zaizu iruditzen?
Eta ez dakit hain-hain gutxi diren gure irakurleak. Nik eskutitz mordo bat itzultzen ditut, ahozko aurkezpenak, prentsaurrekoak, Legebiltzarrerako ahozko erantzunak... Igual harrituko ginateke, lehengoan hemen bertan Zazpik kontatzen zuenaren modukoak ikusita.
Martin | 2009-12-17 - 13:15:20 GMT 1 #
Bai, Martin, zuk eta nik argi ditugu kontuak. Horra arte dena ondo. Hurrengo urratsean asmatu behar dugu. Gobernu Sozialistak hartu bere bidea, eta ez dio utziko: DENA EUSKARATU. Bide horretan itzultzaileak harrapatu ditu, kanpokoak eta barrukoak.
Guztiarekin, ostera, lehenengoan dihardugu, zirt edo zart egin beharrean. Zuk aipatzen dituzun sentiberatasun-falta, traba gehiegikeria eta gainerako guztiak ere konpontzeko prest legoke Gobernu hau, helburua bat bakarra baita: euskararen matraka diru publikoarekin konpon badaiteke, konpon dadila, baina ez diezagula beste era bateko arazorik eragin.
Lehenengo lepotik burua izango genuke, ordea. Itzulpengintzaren inguruko hausnarketa sakona egin gabe, batik bat Administrazioko arduradunek. Korredakzioaz egindako diskurtsoa bere horretan.
Hemen, une honetan, itzultzaileen lana ontzea edo humanizatzea oso de posiblea. Ez, ordea, itzulpengintza, normalizazioa, korredakzioa edo sormena bideratzea.
Aldaketak estrukturalak izan behar du. Hartu euskal hori, eta goitik behera astindu. Horretarako goikoen borondatea behar da, eta behekoen kemena. Ez bata, ez bestea.
Eusebio Gorospe Elezkano | 2009-12-18 - 11:07:45 GMT 1 #