Maite SOROAk, GARAn

El euskara y el fantasma
Cuando los argumentos propios son más débiles que la famélica Babieca, algunos tratan de revestirlos con ropaje pseudocientífico. Ayer José Luis Barceló, en «El Semanal Digital» lo intentaba: «científicos de todo el mundo están alarmados por la pérdida galopante de la diversidad lingüística, aquella que, según la tradición bíblica, fue una maldición de Dios ante las ambiciones de la Humanidad ante la mismísima Torre de Babel. Es verdad que la lengua puede ser una barrera si no se conoce la del prójimo, pero también es cierto que su uso puede derivar en intereses políticos bastardos cuando lo que se pretende es fomentar y sustentar las diferencias entre las personas».

El asunto consiste en que, dice el autor, «para muchas personas el idioma supone uno de los rasgos de su nación. Seguramente simplemente se trate de uno de los rasgos integradores y a la vez diferenciadores más importantes a la hora de construir una nación unida. Algunos pueblos como los alemanes, han logrado conformar su unidad nacional casi exclusivamente por razón de una lengua única, aunque existan diferencias culturales, religiosas e incluso étnicas entre todos sus habitantes». No hace falta ir tan lejos, ¿verdad?

El hombre ya sabe dónde quiere terminar, pero se acerca poco a poco, como un explorador apache. Empieza por tierra palestina: «Hay, sin embargo, otros ejemplos muy interesantes que nos ilustran sobre la artificialidad de los estados-nación modernos. Israel, por ejemplo, se conformó como un Estado unitario bastante integrado tras el final de la II Guerra Mundial bajo el postulado de un pueblo único, el elegido de Yavéh (...) El yidish, lengua de los actuales hebreos del Israel moderno, es en realidad una lengua coiné artificial que se creó a propósito de darle unidad e identidad nacional al nuevo estado israelí». Ya está a punto de dar el salto.

Y llega el gran momento: «Igualmente ocurre con la actual lengua vasca, un idioma artificial inventado para dar carácter a la nueva autonomía vasca surgida tras la muerte de Francisco Franco. Este nuevo vasco nunca jamás existió antes -como tampoco la nación vasca-, pero es el idioma que se enseña en las escuelas para `uniformar' a la población. Un legado nefasto y erróneo que solo el tiempo y la Historia podrán colocar en su debido lugar». El que no existe es él. Es un fantasma.

Eskerrak! Urduritzen hasita nengoen, urte hauetan guztietan non bizi eta nagusiki nondik ibili naizen ere, benetan gertatutakoa ote zen zalantzan. Eskerrak, kostata, baina Isabel Celáa Hezkuntza kontseilaria auziaz argi eta garbi (eta zentzuz) mintzatu den.

Izan ere, Eusko Jaurlaritzak ez du “Euskal Herria” terminoa ezabatuko kurrikulutik… "por la sencilla razón de que Euskal Herria existe, es el país del euskera y es un territorio de cultura y lengua común que compartimos los vascos".

Ez dugu geuk auzitan jarriko HPSko arduradunen euskaltzaletasuna, ez aurrekoena, ez oraingoena ere.

Auzitan jar dezakeguna, baina, Ertzaintzaren arduradunen hiritar euskaldunekiko arreta da, aurrekoena bai eta oraingoena ere bai.

Nola da posible oraindik ere Iñaki Arruti lasartearrak jasandakoa bezalakoak irentsi behar izatea?

Diskriminazioaz hain lotsa gabe hit egiteko ohitura duten zenbait politikari eta kazetarik, ez al dute ezer esateko horrelako poliziakerien aurrean?

Ares jaunak edo dagokionak, zer edo zer egiteko asmorik ba ote du?

Etxezarreta jaunak auzi honen gainean interesik agertuko duela ez dugu zalantzarik.

Horra hor Arrutiren kontakizunera lotura.

Lehengo lepotik... ertzaintza!

Oharra:

Noski, Goardia zibila, Polizia Nazionala eta banderak zabaltzen lanpetuta dagoen ejerzitoa aipatu ere ez ditugu egingo... Zertarako?

Euskararen Akademia sortu zenetik laurogeita hamar urte betetzen direnean, bistan da euskara oraindik bere onenean egon ez arren, gure gizartearen errealitate finkoa dela, nahiz eta egoera era berekoa ez izan Euskal Herri osoan

Andres Urrutia Euskaltzainburuak DEIAn, BERRIAn eta GARAn argitaratutako artikulua

LAUROGEITA hamar urte joanak dira Euskaltzaindia sortu zenetik. Laurogeita hamar urteko aldia, urtekada horretan Euskaltzaindiak euskararen historian zeregin esanguratsua izan duela, eta baduela egun ere. Laurogeita hamar urte, hain zuzen ere, halako gogoeta, halako hausnarketa egitea eskatzen digutenak, euskara gure gizartean nola dagoen argitzeko.

Hasiera-hasieratik izan zuten argi Azkueren inguruan batu ziren euskaltzaleek zer egin behar zuen euskararen akademiak: bateko, euskararen ikerketa eta batasuna bultzatu, eta, besteko, gizarte-erabilera sustatu. Sortu ere, bi alor sortu zituzten euren zereginetan: IKER eta JAGON, egun ere bere horretan dihardutenak. Helburuak helburu, argi zuten, modu berean ere, orduko hartan euskarak zuen egoera kezkagarriari aurre egin behar zitzaiola.

Laurogeita hamar urte geroago, euskararen herrialdeetako egoera arras bestelakoa bada ere, bistan da euskara oraindik bere onenean egon ez arren, gure gizartearen errealitate finkoa dela.

Euskararen egoera, nolanahi ere, ez da era berekoa Euskal Herri osoan. Hartara, gaztelaniarekin batera, ofizial dugu Euskal Autonomia Erkidegoan eta Nafarroako Foru Komunitateko eremu batean. Iparraldean, berriz, ofizialtasunaren zantzuak ez dira erraz sumatzen.

Bide beretik, esan daiteke ofizialtasun horrek egundoko ondorioak ekarri dizkiola euskarari, besteak beste, halako bilakaera aipagarria, hiztunen kopuruz nahiz gaien ugaritasunez, historian zehar ezezagun eta harrigarria.

Estatistikek hori esaten digutela ezin ukatu. Estatistikak, alabaina, egunero mintzo zaizkigu bestelako arazoez, hau da, euskararen ezaupideak ez dakarrela, nahitaez, horren gizarte-erabilera. Horra hor, hasteko, lehen xehetasun kezkagarria.

Hasian hasi, gogoeta bestera egitea ere zilegi izan daiteke, alegia, egun euskararen Euskal Herria osatzen duten herrialdeen errealitatea zein den eta herrialdeok nola hartzen duten euskara. Nabaria da euskara errealitate politiko eta administratibo desberdinetan bizi dela, zeinek bere ezaugarri berezkoak dituen.

Premiazkoa da, orobat, euskarak egun dituen beste ardatz batzuei buruz jardutea, egunean eguneko beharrizan berehalakoenek ostendu ez diezazkiguten funtsezko osagaiak.

Horien artean, nire aburuz, honako hauek:

Lehen-lehena, euskara bera herri-erakundea dela aitortzea eta sustatzea. Herri-erakundea diot, zuzenbidearen antzera, horrek bideratzen baititu kulturaren eduki jakinak eta denboran zehar islatzen, iraupenaren bidez gizartea bera moldatuz, izate berezia eman arte.

Bigarrena beste ulerkera batetik dator, hots, aurreko hori hizkuntza-politika zehatz-zehatzetatik harago doala ulertzetik. Hortaz, euskararen zeregina egoki finkatu behar da, printzipio nagusi batzuen bidez.

Hirugarrena halako uste indartsuak osa-tzen du, euskara ideologia politikoen gainetik dagoela fermuki defendatzen duena, eta guztiei diela begirunea, baldin eta demokrazia, giza eskubideak eta hizkuntza-eskubideak gordetzen badira.

Laugarrenak aldarri ozena dakar, euskara herri-erakundea dela non-nahi zabaltzeko, ez inoren aurka, ezpada guztiokin batera. Errazagoa da hau esatea, betetzea baino. Badu horretan gizarte zibilak bere zeresana.

Bosgarrenak baterako jarduna eta egitea behar du, gobernuaren ardura dutenen artean, gizarte zibilarekin batera ondu dezagun halako elkarkidetza, euskararen gobernantza moldatu arte. Ezin ahantzi, bestalde, gobernantza hori, egunotan behinik behin, aurrerakuntza teknologikoak, berrikuntzak, mundu osoko eragileek eta erabilera-esparru berriek baldintzatzen dutela.

Aurreko ardatzak dira, hitz batzuekin nahiz besteekin, Euskaltzaindiak bere sorreratik aldeztu eta babestu dituenak. Gorpuztu ere egin ditu halakoak, Euskal Herrian, Espainian, Frantzian, Europan eta mundu zabalean.

Araba, Bizkaia, Gipuzkoa eta Nafarroako foru-erakundeek sortu zuten Euskaltzaindia 1919. urtean, Oñatiko Biltzarraren ondorioz eta Eusko Ikaskuntzaren laguntzarekin. Gaur erakunde hark aitortza juridiko eta instituzionala du, eta euskararen esparruan dihardu, erakunde aholku-emaile ofizial gisa, agintari publikoekin batera, eta, aldi berean, egunero euskara komunikazio-tresna moduan erabiltzen duten pertsonetatik hainbaten ekarpenak bilduz.

Euskara herri-erakunde bihurtzeak berarekin ekarri du, gaur egun, laurogeita hamar urte hauetan bezalaxe, Euskaltzaindiak jarduera-eremu bikoitza izatea. Alde batetik, Euskararen Akademiak etenik gabe sakon-tzen ditu lexikografia, gramatika, onomastika, toponimia, dialektologia eta literatura arloetan egindako lanak, eta, horrekin batera, hainbat ekarpen egiten ditu, adibidez, hizkuntzaren historia sozialari buruz, euskara berrikuntzarako lanabesa eta komunikaziorako erreminta izan dadin. Eta, beste alde batetik, Euskaltzaindiak orotariko ahaleginak egiten ditu, nahiz euskal egileen testu klasikoak argitaratzeko, nahiz euskarazko literatura-balio berriak sustatzeko. Horrela, euskarari, eta, oro har, euskal gaiei buruzko biblioteka hornitu nahi du (Azkue Biblioteka, alegia), eta, ildo beretik, euskararen erabilera bultzatu. Hitz gutxitan esanda, Euskaltzaindiak lagun izan nahi du, euskarak bere estatusa izan dezan, eta, estatus horretatik abiatuta, euskarak egungo gizartean garapen egokia lor dezan.

Hartara, Euskaltzaindiak jasotzen du bere aitortza akademikoa nahiz gizarte-mailakoa, eta ahaleginak egiten ditu aitortza hori gizarteari berari itzultzeko. Eskerrak eman behar, horregatik, gizarteari, horren begirunea eta harrera amultsua batzen dituelako etengabe Euskaltzaindiak; eta, esker horiekin batera, eskaera, orain arte bezalaxe, elkarrizketa eta ekarriak jaso nahi dituelako Euskaltzaindiak, bere lana hobetzeko eta zerbitzu mesedegarriak egiteko.

Euskaltzaindia historia da euskararen ibilbidean; gainera, historia egiten du eguneroko jardunean. Eta horretan jarraitu nahi du, bizia ematen, gizarteari eta herriaren premiei irekia, betiere gizartearen bakea xede duela. Ukaezina da horretan hizkuntza desberdinen arteko bizikidetza albora ezineko osagaia dela.

Tenore horretan hartzen ditu Euskaltzaindiak Real Academia Española, Real Academia Galega eta Institut d´Estudis Catalans-en Secció Filològica-ren ordezkariak Bilboko egoitzan, eurokin batera ekitaldi akademiko baten bidez urteurren hori ospatzeko, uste baitu akademiok, Espainian ofizial diren hizkuntzen ordezkari moduan, gai izango garela, bai elkarrekin, bai dagozkigun erakundeekin batera, egitasmo zehatzetan lan egiteko.

Tenore bera erakutsiko du Euskaltzaindiak, Gipuzkoako Foru Aldundiaren egoitzan, urriaren bederatzian, Araba, Bizkaia, Gipuzkoa foru aldundien eta Nafarroako gobernuaren ordezkariak hartzen dituenean, horiek izan baitziren akademiaren sortzaileak. Haien aldamenean, Eusko Jaurlaritza eta Espainiako Gobernua izango dira, udal agintariak eta Iparraldeko Euskararen Erakunde Publikoa eta, jakina, euskaltzaleak eta gizartearen nahiz kulturaren ordezkariak, guztion ahaleginak beharko dituelako euskarak etorkizunean ere .

* Euskaltzainburua

Euskara herri-erakundea dela non-nahi zabaltzeko, ez inoren aurka, ezpada guztiokin batera; errazagoa da hau esatea, betetzea baino

DEIAn argitaratua (2009-07-13)
A. Artetxe
*Oharra: albistea gaztelaniaz argitaratu da:

Bilbao. El Departamento de Interior del Gobierno vasco atribuyó ayer la rescisión del contrato con el Instituto Labayru y la consiguiente reducción del número de profesores que participan en las labores de euskaldunización de la Ertzaintza a la escasez de alumnos con la que cuenta este servicio. Una escasez que contrasta con las peticiones que vienen realizando los sindicatos con representación en la Policía vasca, que no han cesado de requerir mejoras en los conocimientos de la lengua vasca en una plantilla policial en la que sólo una cuarta parte de los agentes habían acreditado en 2007 poseer el perfil lingüístico 1 (PL1).

(...)
También por el ahorro. Junto a esa escasez del alumnado que toma parte en el periodo académico, esta Consejería del Ejecutivo vasco esgrimió como argumento para justificar su decisión que al rescindir la relación contractual se han ahorrado 350.000 euros del presupuesto inicial consignado para el desarrollo de las materias relativas a la euskaldunización de los agentes de la Policía vasca.

"Estaba de más gastar ese dinero estos meses", afirmaron fuentes de Interior con respecto a los 350.000 euros que se destinaban al contrato con Labayru y que, según fuentes consultadas por este periódico, también se destinaban a la preparación del trabajo correspondiente al PL2, que hasta ahora no se había impartido en la formación por esta vía que reciben los agentes.

El recorte de personal y presupuestario atribuido a la escasez de alumnado sigue contrastando con las reiteradas peticiones que los sindicatos vienen realizando para mejorar y ampliar las tareas de euskaldunización de los ertzainas. Una reivindicación que también llevaron al actual equipo rector del Departamento de Interior en la reunión que mantuvieron con el nuevo consejero, Rodolfo Ares, el pasado 2 de junio. Las centrales sindicales mostraron entonces su preocupación por las cifras oficiales de conocimiento del euskera. Unas cifras que en 2007 constataban que sólo un cuarto de la plantilla de la Ertzaintza había acreditado el PL1: 2.195 ertzainas de los ocho mil que componen la Policía vasca.

Aun así, los nuevos responsables de la Consejería de la que depende la Ertzaintza mantienen su decisión restrictiva, aunque afirman que no se trata de ninguna posición contraria a la enseñanza y el aprendizaje del euskera por parte de los agentes vascos. En esa línea, fuentes de Interior explicaron que el próximo mes de enero se realizarán nuevos cursos de ascenso dentro de la Policía vasca y que, en ese momento y en función de la demanda que exista entre los aspirantes a esos ascensos, se estudiará la posibilidad de volver a iniciar un proceso de concurso para contratar de nuevo el servicio ahora recortado. Eso sí, dejando claro que será el número de alumnos el que decidirá.

Zer deritzozue?

Ikastoletan oraingoan. Batasuna eta EAJren arteko dema omen dago Ikastolen mugimendua kontrolatzeko. Beti bezala. Lehengo lepotik burua.Antzeko edo bestelako prozesuak ezagutu ditugu euskaltegietan ere, adibidez.

Emaitza "bikainak" eman dituzten prozesuak beti ere...
Kontrolaren kultura partidistak itotzen gaitu , nahiz eta jakin gisa horretako gora-beheren ondotik, euskalgintza oso ahulduta irten ohi dela.Ez gara gauza minimoak ere adosteko, gutxi izan arren, hizkuntza galbidean daukagun arren eta izaera inperialista duten estatu boteretsu biren aho zuloan egon arren.“Zorionak” beste borroka arras kaltegarri hori piztu dutenei.

Zuek bai zuek!

Erdarazale uniformistek, espainolek bereziki, sarri askotan erabiltzen dute euskararen zailtasunaren, exotismoaren, isolamenduaren, berezitasunaren eta beste zenbait “tasunen” argudio faltsua, euskaldunen hizkuntza iraganeko bitxikeriatzat jotzeko xedez. Museoan nahi lukete behingoz, ikusgai baina hilik, azkenerako iharturik.

Nahi baino gehiagotan irakurri eta entzun behar izaten ditugu halakoak hedabide jakinetan edota zenbait politikariren ahotik. Hezkuntza sailburu Isabel Celaarenetik adibidez eta tamalez.
Bada, hala ere, euskaltzale izan arren amarru horretan erortzen denik, hanka aldakaraino sartuz. Gara egunkarian aurkitu dugu berriki azken jokabide horren adibide ikusgarria: Claude Hagegeri elkarrizketa, hain zuzen ere (Gara 2009-06-29).

Irakurri gehiago »

Pamiela argitaletxea| 2009-07-01  

Pamiela argitaletxeak prentsa-oharra plazaratu du Gasteizko Artium museoan, Fernando Millanek atonduriko Escrito está Poesía experimental en España (1963-1984) erakusketari buruz.

Irakurri gehiago »