Juan Carlos Moreno Cabrera idazlearen azken liburua (El nacionalismo lingüístico, una ideología destructiva) bukatzearekin batera heldu zait Madrilgo irakasle kementsuak Katalunian emandako hitzaldi interesgarri baten berri. Izan ere, haren aurreko liburua ere asko gustatu zitzaigun, eta oraingo honek ere ez gaitu defraudatu.
Mamiari heldu gabe (liburua di-da batean irakurtzen da, ez da batere eruditoentzako lana), gaiari buruzko pare bat kontu aipatu nahi nituzke oraingo honetan.
Egia da hizkuntzen arteko elkarbizitzaren aurkako pentsamolde totalitarioak erro sakonak dituela Mendebaldeko Historian zehar. Egia da, baita ere, Menéndez Pidal eta holako gehien-gehienak, funtsean, arrazistak zirela. Baina hori bezain egia da hizkuntza batzuen berezko nagusitasunean ondutako ideologia, gaur egun, jende normal-normalaren garunean dagoela instalatuta, bai zure senitartekoen artean, bai nire lankideen artean, eta bai euskaldun akonplexatu eta kolonizatutako askoren burmuinean ere.
Berez oso kontu larria dirudiena (hizkuntzen arteko ekologiaren hondatzea, nolabait esateko) oso modu oharkabean pasatzen da zenbaitetan. Eta oraintsuko adibide batekin ilustratu nahiko nuke hori, hain zuzen ere alaba txikiak duela gutxi opari jasotako Pequeña historia del mundo (Fernando García de Cortazar) gaztetxoentzako liburu bestela benetan politeko pasarte batekin:
[Pizarro, Cortés eta horien konkistaz ari dela] “Fue algo bastante sombrío… digno de compasión. Ninguna conquista –dijo muy lentamente– es agradable cuando se observa con atención. En el Nuevo Mundo los españoles se enfrentaron con el misterio, el miedo, el sufrimiento y la muerte. Fueron brutales y despiadados, y se apoderaron de todo lo que pudieron. Ninguna aventura les pareció imposible si se trataba de conseguir oro. Pero tampoco debes ignorar la otra cara de la conquista. Las ciudades, las iglesias y hospitales, las universidades… en fin, las cosas que se construyeron en América bajo el dominio español. Y también las que llevaron tras ellos los conquistadores: la imprenta, por ejemplo, y una nueva lengua, el castellano, que hoy se habla en gran parte de America.”
Noski, Amerikako indio gizajoak mutuak ziren, antza, espainolak iritsi arte. Liburuan aferrik bilatu dut antzeko arrazoibiderik Napoleonek Espainia inbaditu zueneko pasartean, alegia ez dut inongo pena-adierazpenik irakurri espainiarrek hizkuntza berri bat –frantsesa– bereganatzeko aukera galdu zutelako. Moreno Cabrerak ezin hobeto interpretatzen ditu aurreko pasarte horretako ustezko ontasunak bere liburuan:
“(…) la ideología nacionalista ve la imposición de su lengua, cultura, economía y religión a los que no la tienen como un acto de humanidad, de piedad, de educación; en definitiva, como una obligación moral que en última instancia no sirve sino para justificar el etnocidio y el genocidio.”
Bestetik, aspaldiko eta urrutiko kontuak alde batera utzita, beste kezka bat agertu nahi nuke.
Moreno Cabrera Linguistikako katedraduna da Madrilgo Unibertsitate Autonomoan. Aurreko mezu batean Burundak aurkeztu digun Joan Solà ere alor bereko katedraduna da. Eta biek ala biek badute gauza bat herritar xeheok biziki preziatzen duguna, zalantzagabeko ausardiaz gainera: jakintza-maila handiaz jantzita daude eta, horri esker, zientziaren ikuspuntu zorrotzetik desmuntatu ditzakete ahobero manipulatzaile askok egunero zabaltzen duten ideologia uniformatzaile glotozida. Hortaz, nire galdera da: non daude Euskal Herriko katedradun eta unibertsitariak exenplua hartzeko?
Irakurri gehiago »
Edo antzeko zeozer du izentzat larunbat goizetako Radio Euskadi-ko saio batek. 
Zabaldu
del.icio.us
