Tiraka
Administrazioan euskara erabiltzeko

Ez da nire asmoa Eusko Jaurlaritzako eta Eusko Legebiltzarreko politikoek euskararen gainean ematen dituzten urratsak jarraitzea eta salatzea. Batez ere, ez nukeelako denborarik egunero bere arduragabekeriak jarraitzeko eta helarazteko.

Baina berriro, alderdi politiko batzuek hartutako erabakiak txundituta utzi gaituzte. Abenduaren 23an Eusko Legebiltzarrean hartutako erabakiak berriro euskararen aurka jotzen baitituzte. Ezker Abertzaleak proposatutako hainbat aldaketa kanpoan utzi zuten, legebiltzarkideek euskara ikasteko konpromisoa hartzea, adibidez.

Edo, Aralarrek proposatutakoa, Legebiltzarreko mahaiako ordezkariak euskaldunak izateko ezinbesteko baldintza. Ezuste galanta eman ziguten, hirukoak eta PSEkoak boto emateko unean erratu zirenean, eta alde bozkatu zuten. Askotan gertatzen den bezala, legebiltzarkideak aztoratu ziren, EAJk bozketa errepikatzea eskatu zuen, baita lortu ere. Aralarrek berriro bozketa errepikatzea onartu zuenez, urak berriro baretu ziren. Lehengo lepotik burua.

30 urte iragan eta gero, kontu hauetan ibiltzeak ez bagaitu harritzen. Akabo. Euskararekin euskal politikoek daukaten jarrera gaztelania erabiltzea eta bultzatzea da. 30 urte igaro ondoren politikoak euskara jakin behako lukete, edo gutxienez antzerako proposamena mahaiganean jarriz gero naturaltasun osoz onartu beharko lukete.

Noizko aldaketak? Noiz arte itxoin beharko dugu EAJk gaztelaniazko mugak gaindi ditzan?
G. L.

(Post hau Lontxori dedikatu nahi nioke. Hamar urtetik gora daramatza munduko bost kontinenteetan barrena pedalkadak ematen, bizikletan «Munduan barrena bizikletaz» kartela itsatsita duela, eta badakit berak ere, joaten den tokira joaten dela, beti agertzen duela bertako kultura eta hizkuntzekiko errespetua eta jakin-mina.)

(Argazkiko mutikoentzat ere bai, primeran portatu direlako nirekin.)

Bizipen exotikoak izan nahi dituenak ez du zertan bidaia-agentzietara jo behar gaur egun. Nahikoa du, adibidez, Gasteizko Siervas de Jesus kalean paseoa ematea munduko bazter askotako hizkuntzak entzuteko. Edo 13 Catedral Txagorritxu autobusera igotzea (bueno, jada ez, linea horrek gaur duelako azken eguna).

Izenburuko hizkuntza horiek guztiak entzun daitezke 13 Catedral Txagorritxu autobusean, goizeko 07:30ak aldean. Sei-zazpi mutiko belzkote esertzen dira atzealdean, eta kalakan jarduten dute haien artean. Gustura jartzen naiz haien ondoan, disimuluan egunkaria zabaldu eta belarria erne. 

Tentazioari ezin eutsi eta batzuetan haien hizkuntzaz galdetzen diet, ongi baitakit jende jatorra direla, baketsuak (eta endemas planta onekoak). Lehendabizikoan, halaxe erantzun zidan batek: «Nik bambara egiten dut, baina ondoko hauek ez dakite, eta horregatik gure artean fula egiten dugu». (Berehala jo nuen Wikipediara.) 

Handik egun batzuetara, morroskoak beste batzuk zirela konturatuta, berriro eraso nien. «Malinkez hitz egiten dugu, eta batzuetan frantsesez», erantzun zidaten.  

Gaur goizean ere, ohi bezala, kapar bat bezala jarri naiz, une egokiaren zain. Baina berriketan ari zirela, izkinako bat isil-isilik zegoela konturatu naiz, eta huraxe aukeratu dut biktimatzat. Bere lagunak malinkez ari zirela esan dit, eta berak, wolof hiztuna izaki, ezin ulertu. «Haiekin frantsesez edo gaztelaniaz egiten dut, nahiz eta elkarri geure hizkuntzetako hitz bakan batzuk ere erakusten dizkiogun».  

Mali, Senegal ingurukoak direla uste dut. Mundu bat autobus baten barruan (ahaztu zait esatea Magred aldeko beste talde bat egoten dela erdialdean, eta bai Hegoamerikar itxurako beste mordoxka bat ere, han-hemen sakabanatuta: horiek beste baterako). Gasteizko tranbia berriarekin linea hori kenduko dutenez, ez dakit ba betiko ez ote ditudan bistatik galduko nire lagunak.  

Normalean ez libururik ez paperik ez daramate ezer aldean. Haiek esanda dakit Lakuako eskolaren batera omen doazela, lanbideren bat ikastera edo. Goiz batean, ordea, paper zimurtu bat ikusi nion bati, erdi izkutuan irakurtzen ari zela, eta bertan «Egun on », «Eskerrik asko»… horrelako zerrenda txiki bat euskaraz. 

Irakurri gehiago »

Euskararekin Euskal Gobernuak daukan benetako jarrera, esaten dutena esaten dutela, gaztelania erabiltzea eta bultzatzea da.

Gaur igandean, abenduaren 21ean, egunkarian irakurtzean berriro zur eta lur gelditu naiz. Ohituta izan behar bagenuke ere, behin eta berriro errealitatea egiaztatzea jasanezina egiten zaigu.

Zenbat bilera, zenbat hitzaldi, zenbat argitalpen, zenbat iragarpen, zenbat argazki, zenbat lelo… Azken finean zenbat diru xahutzen ditu gure administrazioak euskararen aldeko ekimenetan, benetako ekintzetan kontrakoa egiteko.

Ohiko moduan, benetako uneetan, administrazioak (PNVk) barruan daukana ateratzen du, agintariek funtzionatzen duten hizkuntza bakarrari (gastelaniari) lehentasuna emanez.

Egunkari guztietan, Eusko Jaurlaritzak egunkarietako orrialde bana eta osoa xahutu du diru publiko ugari gizarteari “egun errekuperatuei buruzko aferararen Eusko Jaurlaritzak daukan iritzia” plazaratzeko. Zein hizkuntzatan?, jakina, gaztelaniaz soilik.

Dena den, diru publikoarekin, hots, herri diruarekin, ordaintzen dutenez, posiblea izango da datorren astean (batez ere oharra hau atera eta irakurri ondoren) euskaraz ere informazio bera euskaraz ere argitaratzea. Ezer kostatzen ez zaienez, guk ordaintzen dugunez, erraza izango da aste honetan zehar euskaraz ere argitaratzea. Baina beti gaztelaniaren atzetik.

Oharra: Agiriaren edukiari buruz, beste eztabaida-lekuetan landuko dut. Soilik esan, ez zaidala batere etikoa gai hau finkatzeko ohiko bideak erabili beharrean, diru publikoa erabiltzea.

G. L.

(Post hau abenduaren 28an jartzeko neukan, baina egun horretan Utikan sarien ekitaldian egongo naizenez, ez dut modurik izango orduan sartzeko eta, beraz, aurreratu egingo dut.)

Kontua da gure artean askotan eztabaidatzen dugula zein galgarria den euskara dela-eta beti ernegatuta ibiltzea, beti kexaka, negarrez. Zergatik gara hain negar-jarioak, hain purrustadara emanak? Nondik datorkigu mitokondrietan edo auskalo zein aminoazidotan itsatsita daramagun isuri genetiko ilun hori, gure arbasoen oihu min hori? Zer gera gu? Nor gara gu? Eboluzioak lagundu diezaguke azalpena aurkitzen. Egin dezagun atzera, 5 milioi urte adibidez. Afrikan gaude, gaur egungo Etiopian gutxi gorabehera...

Auskalopithecus afariensis: Lehendabizikoz zutitu zen tximinoidea. Bere jatorria lauso xamarra da. Zutitu eta berehala, ordea, exeritzea erabaki zuen, nekatu egiten baitzen. Mahai baten jiran, lagunekin afari eta afari, askoz hobeto sentitzen zen. Horrek galdu zuen noski, ganorabako hutsa bilakatu baitzen, ez umeak zaindu, ez ehizean ibili, ez taldea zaindu... Azkenean akabo. Akats bat eboluzioan.

Paranthropus boisei: Espezializazioak galdu zuen. Hagin izugarriak garatu zituen, sustraiak eta hazi gogorrak txikitu eta jateko. Zoriontsua izan zen… bizi izan zen artean. Klima -eta ondorioz ingurunea- aldatzearekin batera, goseak hil zen.

Hemendik aurrera gure “benetako” arbasoak agertu ziren, Homo generokoak. 

Homo habilis

Homo ergaster

Homo erectus

Homo heilbergensis

Eta abar eta abar... Horien aurpegiak ikusita, zuen lankide eta familiarteko asko etorriko zaizkizue gogora, noski. Bakoitza eboluzioaren apustu bat izan zen, saiakera bat. Batzuk benetako atletak ziren, fenomeno batzuk, baina buru gutxi; beste batzuk azkarragoak buruz, baina ahulxeagoak indarrez: batzuen arrastoa bizirik dakusagu gure artean (Iparragirre habilis zela Xenpelarrek jada bazekien; Erectus ze grinak galdu zuen ez da zaila asmatzen eta abar). Baina ez naiz horietan geldituko. Eman dezagun jauzi bat duela 230.000 urtera arte…
  

 Homo negardenthaliensis (Negardental) 

Benetako europar petoa. Sufridore bat, gogorra. Izotzaldiekin batera, gorriak pasa zituen bizirik irauteko. Elikadura errotik aldatu behar izan zuen, akabo barazkitxoak eta horrelako kutixiak; egunero-egunero mamut-txuleta, bazkaltzeko eta afaltzeko. Aldaketa horren ondorioz, egokitu ezinda, haginetako minez, oinazetan, txuleta txuletari horrelaxe iraungi zen, aienetan. 

Eman dezagun azken jauzia. Duela 30.000 urte. Afrikatik etorritako beste gizaki bat agertu da Europa osoan barrena, Homo sapiens, eta aurrez aurre egiten du topo Negardentalarekin. Gu omen gara.   

Zuzenean edo zeharka, badirudi Sapiensen etorrerak Negardentalen desagerpena ekarri zuela. Bizikidetza ezinezko baten kronika tristea. Nahastu ote ziren bi espezieak elkarrekin bizi izandako urteetan? Interpretazio ebolutibo homologatuak ezetz dio, edota, nahastekotan ere balizko istorio erromantiko horien frutua antzua izan zela. Beste batzuk ez gaude hain seguru.

Eta horretara nator ni euskaldunon beti ernegatuta egotearen kontuari puntua ematera, irakurlea honaino iristeko pazientzia izan badu, behinik behin. Zergatik gara euskaldunok hain negar-jarioak, hain kexatiak? Zergatik ez dugu irudi suspergarriagorik ematen geure komunitateaz, gure hizkuntzaren egoeraz? Ba, sinpleki esanda, eboluzioaren emaitza garelako, eta segurki gure aurreko senide horien guztien aztarna gordetzen dugulako gure kode genetikoan. Batez ere Negardentalena. Nahiz eta beti mespretxuz begiratua izan den, astopotro burugutxi ergel bat bailitzan, Negardentalen ispilua ere bagara. Seguru nago Kantauriko txoko honetan (Santimamiñen, Ekainen, Altxerrin...), Sapiensi aurre egin beharrean harekin baketsuki nahastu zela Negardental, eta nahasketa horren ondorengoa garela gu. Gainditu ditugu haren haginetako oinaze latzak, eta, hala ere, negarrez jarraitzen dugu, zentzugabea badirudi ere. 

Eguberri on, negardentalok! 

Martin     

Irakurri gehiago »

XXI. Mende Hasierako Hizkuntza Politikaren Oinarriak landu eta jaso zituzten, han-hemen, arlo askotatik eta pentsaera anitzetatik aukeratutako zenbaitek. Horren gainean egin zituzten beste batzuk euren ekarpenak. Ludgeer Mess-ek ere bai. Gainerakoen txostenetan murgiltzeko ere izango dugu astirik. Ni hemen Mess-enetik ateratako esaldi bati ekin nahi diot, aitortu behar baitut zirrara eragin didala. Hona hemen: “Ez genuke ilusiorik izan eta denbora gehiegirik galdu beharko goian aipaturiko bi muturretako sektoreak (euskarazko elebakartasuna ezarri nahi duten mega-abertzaleak; euskara oztopotzat jotzen duten eta elebitasunean sinisten ez duten agitpropopalariak) hizkuntza politikaren kontsensuan sartzeko. Ezinezkoa da eta. Gizartearen eta politikaren gutxiengoak ordezkatzen dituzten taldeak izanik, bazterrean utzi beharko genituzke eta kontzentzua gainontzeko guztien artean landu”.

 Ez du barkatzen Ludgeer-ek. Ba al du arrazoirik? Ikus dezagun zer dioten berak muturrekotzat jotzen dituen horiek. LABek asteon informazio-orri bat zabaldu du, non, HPSren IV. Plangintzaldiaz, honako hau dioen: “Administrazioan euskararen benetako normalizazioa lortzearren, itxurakeriarik gabe, zeozer egin nahi badute badakite non aurkitu ahal gaituzten, baina fartsaren beste saio bat egiteko ez dezatela LABekin kontatu, ezta LABek ordezkatzen dituen langileekin”. Arrazoia al du Mess-ek? Zentzuzkoa al da LABek dioena?X. Mendiguren Bereziarturen ekarpena ere izan dugu eskuartean, non, beste hainbat iritziren artean, honakoak bota baititu: “Triunfalistegiak dira Oinarrizko Txosteneko baieztapen horiek, ez baita egia arrakastatsua izan dela, ez baitira lortu lor zitezkeen helburu guztiak eta, dudarik gabe, badugulako etorkizunari kezkaz begiratzeko arrazoi objektibo ugari. Gure uste apalean, beraz, egokiagoa da beroaldiak aparte utzita, mende-laurdenak izan dituen elementu, jardun, proiektu, ideia eta zeregin positiboez eta negatiboez hitz egitea eta, ez arrakastaz, txostenean egiten den bezala”. Muturreko iritzi modura har genezake?Eta beste muturrak zer?. Irakurri berri dut José María Ruiz Soroa idazle eta legelari unionistaren azken liburua “Tres ensayos liberales”, zeinetatik bigarrenak hizkuntzaren gaia aztertzen baitu. Ruiz Soroa jauna espainiartasunaren gidari ideologikoa bihurtuta dugu azken garai honetan, eta bere iritzietan euskarak toki berezia du. Hara zer dioen berak: “Los derechos de unos se convierten para otros en unas cargas de tal magnitud que violan sus propios derechos básicos. En concreto, el derecho de los hablantes en euskera genera a la larga la obligación real y efectiva de los no hablantes a aprender esa lengua, so pena de queder excluidos de opciones vitales importantes. Por el contrario, los derechos de los hablantes del castellano no generan para los euskaldunes la obligación de aprenderlo, por la sencilla razón de que ya lo conocen” Eta horrelako beste hainbat, zeinetan argi nabarmentzen egilearen eta bere sokakoen jarrera. Muturreko iritzia dugu, kontrakoa izan arren, Ruiz Soroarena?Nire ustea da gizartea polikromatikoa dela, ñabardura anitzekoa, baita hizkuntza kontuetan ere. Denetik dagoenez, denak errespetatu behar direla. Errespetatu esan dut? Errespetu falta edo errespetu erakuste bera al dago bi muturretan, edo erdiko gune zabal horretan? Hara zer dioen Mendigurenek: “Beraz, kontsentsua behar dela esate hutsak ez du ekarpen handiegirik egiten, ezinbestean definitu behar da zer den negoziagai eta zer ez dagoen negoziatzerik”. Burura dakarkit gara bateko “Amnistia ez da negoziatzen” lelo hura. Baina zer esan gura du Mendigurenek?: “Begi-bistakoa da hizkuntza-eskubideak nola bermatu ez dela negoziagarri, eskubideak bermatu egin behar dira kasu guztietan, ahalik eta denborarik laburrenean eta, kasu guztietan, epe ezagun baten barruan”.Artikulutxo honetan aurrera egin ahala geroz argiago ikusten dut hizkuntzaren afera honek gizarteko arlo politiko eta sozialarekin duen harreman estua, alegia, bi mutur horiek eta erdialde zabal hori gure herriaren ezaugarri direla. Inork pentsa badezake ere manikeo azkenak garela, niri gustatu egiten zait irudi hori, nahiko nukeen arren herritar gehienak nire ildokoak izatea. Irreala, ordea. Errepara diezaiogun gure albokoari, gure seme-alabaren kirol-taldeko gurasoei, gure anai-arreba, koinatu edo koadrilako lagunei. Polikromia eta ñabardurak nonahi. Zaila eskubideez eta obligazioez jardutea hain iritzi-mota barreiatuen artean.   

Irakurri gehiago »

Aurreko mezuan agertu bezala, larunbatean BECera hurbildu nintzen eta ekitaldiak hainbat sentipen sorrarazi zizkidan.

 Positiboa batzuk: pozgarria izan zen ikustea zenbat jende dabilen euskararen inguruan lanean; zenbat atxikipen, ahalegin eta konpromiso biltzea lortu duen Euskarak; eta zer nolako jende andanak (ez nahikoak oraindik ere) egin dugun euskaraz bizitzeko aukera sendoa , oztopoak oztopo. Miresmena urte hauetan guztietan eragile jardun duten guztiengan.

Kritika egiteko modua ere gustatu zitzaidan: umoretsu, mezu argiak eta jai-giroan. Haurrek ere gozatzeko modua izan zuten eta makina barre egiteko aukera ere bai. Kalean eta ikastoletan euskaraz hitz egiten duten haur eta gazte askorentzat gizartean xomorro ez direla erakusteko bilgune polit bat,  aukera izan baitzuten konturatzekojende asko gabiltzala haiek bezala euskaraz bizitzeko ahaleginetan.

 Nolanahi ere, ekitaldiak sorrarazi zizkidan beste sentipen batzuk, ez hain positiboak: jende ugari elkartu arren, ez ginen gai izan BECeko aretoa osorik betetzeko.

Eta susmoa dut horrek baduela zerikusia euskaraz bizi nahi dugunon aldarria plazaratzen dugun moduarekin. Esaterako, nonbaitetik hasteko, gogorrak egiten zaizkit Kultura Sailaren ikurrari ohikoak bihurtu diren txistu txaparrada horiek (Telebistan Irujo/Olaizola partidan ere bai entzun ziren).

 Kultura Sailari kritika egiteari ezinbestekoa deritzot eta normala hein batean Kulturan egiten den kudeaketarekin ados ez egotea. Baina Kontseiluaren ekitaldia herritar askotarikoentzat zuzendua zen eta ziurrenik  entzuleen artean egongo ziren hainbat pertsonek txistu horiek entzutea gustuko ez dutenak.

Kritika zorrotzari nik ez diot beldur eta gainera ona iruditzen zait nondik jo behar den erabakitzen laguntzen baitu, baina kritika edukiari egin behar zaio eta ez horrenbeste ikurrei. Zerekin ez gauden ados esatearekin adoz, baina pertsona eta erakundeen kontra sistematikoki egitearekin, ordea, ez.

 Kritikaren bidez, egoki adieraz daiteke oraindik ere euskaraz bizi nahi dugunok aukera hori ezin dugula normaltasunez erabili, eta zentzu horrekin egindako parodiak ondo egon zirela uste dut.

Baina, gure artean ere autokritika puntu bat egin beharko genukeela uste dut, batez ere, gure hizkuntza-eskubideak eskatzeko orduan erabiltzen ditugun formei dagokienez. 

 Ezin albora daiteke, guk gure hizkuntza-eskubideak erabiltzean besteen hizkuntza-eskubideekin talka egingo dugula. Eta denon artean jarrera eta jokabide kultura berri bat sortu behar dugu, gatazka horiek behar bezala kudeatzeko.  Hizkuntza-eskubideen erabilerak gatazkak sortuko dituztela jakina da eta hein batean normala, baina gogoeta egin beharko genuke gatazka horietatik onik ateratzeko (eta ez zigortua, funtsean arrazoia izanda ere)  zeintzuk ote diren tresnarik egokienak. Alegia, ez beti pentsatu besteak duela errua, izan ere, batzuetan gatazka bera beste era batera kudeatuz gero, emaitza oso bestelakoa izan baitaiteke.

Gatazkak gizartean egunero gertatzen dira eta kakoa horiek behar bezala bideratzen datza. Bi gako: eskuzabaltasuna eta benetako errespetua elkarri.

Ez naiz inor jokabideen inguruko irakaspenak egiteko, badakit, eta ez da hori nire asmoa. Hala ere, uste dut, gaurko egoera gainditzeko eskubideak kudeatzeko tresnen inguruko eztabaida zabaltzea lagungarri gerta dakigukeela guztioi.

Jabetzen naiz, nolanahi ere, BEC ez betetzearen inguruko gaiak badituela beste hainbat gogoeta-adar, baina hori eztabaidarako utziko dizkizuet.

Irakurri gehiago »

 Bere 10 urteak ospatzeko Kontseiluak dei bat luzatu digu euskaltzaleoi larunbatean BECera joateko. 10 urte hauetan Kontseiluak bilegile-lana bete izan du euskalgintzan eta hari esker gaur egun beste batzuek, hark proposatutakoaren ildotik, hainbat lan-ildo eta ekimen jarri ahal izan dituzte/ditugu martxan. Besteak beste, gaur herri-administrazioetan (Jaurlaritza barne) eta eremu sozio-ekonomikoko zenbait eragileen esparrutan erabilera planak pixkanaka martxan jartzen ari badira ,Kontseiluari esker izan da hein handi batean, beste eragile batzuen ahalegina eta lana ahaztu gabe.

Duela 10 urte, beste askok bezala, Bai Euskarari Akordioa sinatu nuen eta Akordio horretatik ondoen gogoratzen dudan hitza "konpromisoarena" da.  Ezin egokiago iruditu zitzaidan orduan ideia hori eta gaur egun ere horretan nabil, izan ere, euskararen alde euskaltzaleok hartzen ditugun konpromisoak dira euskara biziberritzeko tresnarik eraginkorrenak.

Norberak hartzen dituen euskarekiko konpromisoak  era askotakoak izan daitezke, bakoitzaren egoera eta gaitasunaren arabera. Baina bi dira nagusiak: ikastea eta erabiltzea.

Azken 30 urteotako errealitateak esaten digu, ordea,konpromiso horiek hartzeko orduan denok ezin dugula erritmo berari jarraitu. Batzuek ere beste batzuek baino errazago edo zailago dituztela konpromisoak hartzea... Eta hori dela eta euskalgintzan eta gizartean, oro har, bi erritmo daude: bat biziagoa euskararen biziberritzea azkartzearen alde, eta beste motelagoa.

Azken horien artean burura datozkit, bat batean, etorkinak, lan eta familia ardurengatik euskara ikasteko aukerarik ez dutenak, euskara jakin arren bere ingurua dela-eta erabili ezin dutenak...eta horiekin guztiekin lan egiten jarraitu behar dugu eskuzabaltasunez eta errespetuz, alde guztien partetik.

Bada, datozen urteetako lana, nire ustez , bi erritmo horiek uztartzea lortzean datza: euskaraz bizi nahi dugunok hori egiteko aukera izatea, besteekiko eskuzabaltasunez eta pazientziaz jokatu beharko badugu ere; eta, era berean ,euskararen aldeko jarrera motelagoa duenak ere konpromisoak hartu beharko ditu, bere ahalmen eta gaitasunaren araberakoak izan beharko badira ere.

Tarteko bide horrek, hala ere, argi errefuxatu behar ditu bi muturrak: euskalduna izan arren, euskara alperkeriagatik  edo utzikeriagatik erabiltzeko inolako konpromisorik hartu nahi ez duena; eta euskara  jakin ez arren, besteon euskaraz bizitzeko eskubidea ahalbideratzeko bere esku dauden neurriko konpromisorik hartzeko prest ez dagoena.

Horretarako Kontseiluak zenbait lan-ildo proposatzen ditu. Hona hemen:

    - Euskararen berreskurapen-prozesua azkartzea. 

    - Ezagutza eta erabilera zabaltzeko aukera berriak sortzen jarraitzea.

     - Funtzio sozial ahalik eta gehien euskaraz garatzeko aukera zabaltzen joatea.

     - Euskara lehentasuneko hizkuntza izatea lortzea

     - Hori guztia burutzeko lan politiko-instituzionala eta lan soziala bideratu behar dira, biak ere norabide berean,... guztion arteko lankidetzak soilik ziurta baitezake euskararen geroa eta Euskal Herri euskalduna.

 Abiapuntu egokia eztabaidarako eta adostasuna bilatzeko. Ni, batez ere, azken puntuarekin geratuko nintzateke, alegia, lan politiko-instituzionala eta lan soziala norabide berean jarri behar direla, Euskal Herri euskalduna baita denon helburua.

Kontseiluaren bidegile-lan hori aitortzeko asmoz, etxekoekin eta lagunekin batera larunbatean NI ERE BANOA BECera !!!

Irakurri gehiago »

Gure Saileko (Lehendakariordetza) euskara teknikariak deituta, badira hilabete batzuk Euskararen Erabilera Planaren kudeaketarako batzordean parte hartzen ari naizela, eta esan behar dut, orain arteko iritzia oso positiboa dela.Batzorde horren lehenengo zeregina ekintza-plana onartzea izan da. Azpimarragarria da zein jarrera irekia izan duten bai gure saileko teknikariek  eta bai HPSeko teknikariak, izan ere, pazientzia ederraz entzun dituzte teknikariok ditugun kezkak eta baita negarrak ere. Gure Saileko Ekintza planean, gainera, guk egindako proposamen ugari sartu dituzte.Hurrengo urratsa, azterketa komunikatzailea izan da. Gure zuzendaritza lehentasunezko atalen artean dagoenez, Saileko eta HPSeko euskara-teknikariarekin elkartu eta gure eguneroko zereginetatik zeintzuetan hasiko ginen euskara erabiltzen galdetu ziguten. Elkarrizketara joan aurretik Zuzendaritzan bertan gure konpromisoa zer nolakoa izango zen adostu genuen eta jarrera bateratua eraman genuen denok banakako elkarrizketetara.

Gure konpromisoa hauxe izango da: gure zuzendaritzak kudeatzen duen EAEko eskumeneko datu-basearen informazioa bi hizkuntza ofizialetan eskaintzea, eta lantzen dugun txosten bakoitzean bere edukiaren laburpena edo ondorioak euskaraz plazaratzea. Gure arteko harremanei dagokienez,  euskara normaltasunez erabiltzea, bakoitzak ahal duen heinean.

Orain arteko guztia oso positiboa izan bada ere, badira hainbat gauza kezka sorrarazten didatenak. Batzuk baino ez ditut aipatuko hemen:

  Agindu diguten prestakuntza bereziari dagokionez, zer nolako prestakuntza izango da? 

Teknikaria naizen aldetik, joskera aberasteko baliabideak nahiko nituzke, alegia, gramatikaren egokitasunez haratago, idazteko ziurtasuna eskaini eta nire joskera aberasteko aukera eskainiko didatenak.

Sintesiaren inguruan ere zer edo zer eskertuko nuke, izan ere, gure asmoa da txostenak oro har hizkuntza ofizial batean egitea eta horren laburpena eta ondorioak beste hizkuntzan ematea. Kontuan hartu behar da, teknikariok askotan denboraz juxtu samar gabiltzala eta ez dugula nahikoa denbora testu bera bi hizkuntzetan egiteko. Bietan egiteko aukera lasaiago aztertu beharko litzateke eta ez dut uste langileen partetik bakarrik etorri beharko lukeenik konpromisoa, arduradun politikoek ere zer esan handia baitute horretan, bereziki,lan-baldintzei dagokienez.

 Bestalde, gaur egun dauden baliabide tekniko guztiak hobeto ezagutu nahi nituzke, izan ere, badakit EHUk batzuk eskaintzen dituela, Deustuko Unibertsitateak beste batzuk, Euskaltzaindiak..., baina ez dut denbora nahikorik izan horietan "trasteatzeko" eta ibili naizenean ere ez naiz gai izan tresnek eskaintzen dituzten funtzioanalitate guztiez jabetzeko.

Izan du beste inork esperientziarik Jaurlaritzaren erabilera-planarekin? 

Irakurri gehiago »

Joan den astean Ukan sariaren berri eman genuen. Oraingoan, 2008ko Utikan sariak jakinarazi nahi ditugu. Beraz, nik neuk neure buruari ematen diodan ahalmenaren indarrez,

EBATZI DUT:

1. Lehenengo saria (Urrezko Gorotza edo Ikatza saria), euskararen erabilera asustatzeagatik: Jaurlarizako Baliabide Orokorren Zuzendaritza. Merezimenduak: 25 urte eta gero, azala behar da gero Eusko Jaurlaritzaren intranetean informazio gehiena gaztelania hutsez edukitzeko. Epaimahaiak bereziki baloratu du zuzendaritza horrek 2008ko urtarrilaren 31n jada aipamen bat jaso izana blog honetan bertan, eta harrrigarria deritzo handik hona urtea pasa eta gauzak berdin-berdin irauteari.  
2. Bigarren saria (Kanpolarrosa saria): Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako Sailburuordetza, lehenengo sariaren irabazleari orain arte kargu ez hartzeagatik. Merezimenduak: Epaimahaiak bereziki baloratu du zeinen ederki predikatzen duen HPSk kanpoan euskararekiko konpromisoaren beharra eta, aitzitik, zein erraz ahazten zaion etxeko debereak egitea. 
3. Hirugarren saria: (Premio lanzamiento de jabalina edo el arma arrojadiza) El Correo egunkaria, Gasteizko tranbia berriari buruzko gune politean euskara ahazteagatik. Merezimenduak: Epaimahaiak bereziki baloratu du egunkariaren ildo ideologikoa, zeinaren arabera gasteiztar euskaldunak guztiz ikustezinak garen, non eta euskara ez den xextra, ika-mika eta bronkarako aitzakia erraza.

Sari-ematea: Tirakaren egoitzan izango da, 2008ko abenduaren 28an.

Epaimahaia: ni neu, Martin Rezola Clemente.

Saria: Eroski Consumer aldizkarirako urtebeteko harpidetza. 

Horiek dira nire saridunak. Zeintzuk dira zureak? Baduzu beste hautagairik?

Irakurri gehiago »

Consumer Eroski aldizkariak irabazi du aurten Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzak euskara sustatzeagatik ematen duen Ukan saria. Ondo merezia, nire ustez, euskarazko produktu bikaina da-eta. Ez dakit merezi duten harrera egiten ote diegun euskaldunok horrelako ekimenei, baina tira, balio dezala honako honek publizitate pixka bat egiteko ere. 

Hilaren lauan argitaratutako elkarrizketan, Eroskiko zuzendariak Kontsumitzaileen hizkuntza-eskubideei buruzko Dekretu famatua aipatzen du, besteak beste: «Erronka polita da denontzat. Guk ez dugu obligazio modura ikusten, baizik eta zerbitzua hobetzeko modura.» Eskertzeko hitzak, zalantzarik gabe, bizi ditugun garai zurrunbilotsu hauetan. 

Distantziak laguntzen omen du. Eguneroko zurrunbiloak, irudi errepikatuek, betiko giro, aurpegi eta diskurtsoek  geroz gehiago nahasten zaituzte, hausnaketarako zirrikiturik txikiena ere zabaldu barik. Oreka behar da, gaitik urruntzea. Zertaz ari naiz? Ezer baino lehen, neure burua defendatzen. Eta horrekin batera-edo, euskararen auzia beste ikuspegi batetik ikusi guran. Urtebete gaitik at egoteak, une oroko ernegua askatzeak, on egin dit. On ikaragarria, gainera. Nire inguruan ezer gutxi aldatu da. Urtebete hizkuntza kontuetan ezer gutxi da. Pentsa, herritar ugarik uste badu 30 urteren buruan ezer gutxi egin dugula aurrera gurean; urtebetean,  are gutxiago.

Urtebete eta gero berriro itzuli gara Tirakakoak, eta ezin berrabiatuta gabiltza. Ez da harritzekoa. Nik neuk behintzat ez dut kemenik lehengo lepotik ekiteko. Barrutik ez ezik kanpotik ikusi eta aztertu nahi dut aurrerantzean katramila hau. Zein da egoera? Halakoa, lehengoa; alegia: gure umeek gaztelania erabiltzen dute gelaz kanpoko ordu guztietan eta lagunekiko harremanetan; Administrazioan milakak dituzte profilak lortuta, baino inor gutxik erabiltzen du euskara; euskarazko produkzio guztia itzulpena da eta eragin praktiko gutxi du, ezer ez esatearren; euskarazko egunkari bakarrak oso irakurle gutxi ditu eta egoera ekonomiko latza bizi du. Eta zerrenda luzearekin jarrai genezake beste lauzpabost lerrotan. Zer ekarpen berri egin beharko genuke?
 

Ezer baino lehen, lasai hartu. Mediku batek hil edo biziko operazio baten aurrean hartzen duen jarrera berbera. Gaian barrena aritzeko koordenadak behar ditugu. Euskarak aurrera egingo badu, herritar euskaldunen borondatea da beharrezkoen. Euskara ikasi duten erdaldunak euskara hiztun pasiboak bihurtzea normala da. Guztiz normala. Bestela esanda: administrazioan, egun, euskarazko klaseetara beste joaten da funtzionarioa ingelesa ikastera. Ingeleseko hirugarren, laugarren eta bosgarren maila eskuratu dutenetatik zenbatek erabiliko luke ingelesa normaltasunez? Oso gutxik, nahiz eta inguruko pila batek jakin. Askoz erosoagoa da betiko hizkuntza erabiltzea. Horixe gertatzen zaie euskara maila batean edo bestean ikasi dutenei. Ekinaren ekinez murgilduko dira batzuk; eta aritu ere arituko dira, baina izerdi patsetan gehienetan. Ez digu ezertarako balio esateak euskara gurea dela. "Gure" hori guk uste baino askoz meharragoa da.

Euskara jakin eta erabiltzeko borondatea erakusten dutenengan jarri eta pilatu behar ditugu indarrak. Zenbat eta eremu gehiagotara iritsi gura, hainbat eta gutxiagotara helduko gara. Soberako indarrik ez dugu. Gehiago ere esango nuke: justu antzera gabiltza. Herritar gehienek euskararen aldekoak direla uste izateak kalte baino ez digu egiten. Gezurra da. Kontrakoak edo aurkariak, ordea, denak ari dira ildo beretik tiraka. Askatasunaren eta demokraziaren izenean jo eta fuego ari dira gau eta egun.

Irakurri gehiago »

Apirilaren 12ko 7/2007 Legea, alegia, Enplegatu Publikoaren Oinarrizko Estatutuari buruzkoa, ospetsua egin da Jaurlaritzan, sei opor egun ematen omen zizkigulako herri-langileei.Gai hori dela-eta luze idatzi eta hitz egin da Eusko Jaurlaritzako langileen artean, baina Lege horretan bada beste artikulu interesgarri bat: 54.11 artikulua.54. artikulu hori Legearen III. Tituluan kokatuta dago, hain zuzen, herri-langilearen eskubideak, betekizunak eta bere jokabide egokiaren kodea ezartzen dituen horretan.Bada, 54. artikulu horretan, herri-langileek bete behar dugun jokabide bat herritarraren hizkuntza-aukera errespetatzea da.Honela dio hitzez hitz, 11. jokabide-arauak:

“11. Garantizarán la atención al ciudadano en la lengua que lo solicite siempre que sea oficial en el territorio.”

Ba al daki norbaitek zer esan nahi duen horrek? 

 Lehen aldia da Estatuko Lege batek horrelako adierazpenik egiten duela herritarron hizkuntza-eskubideen alde. Interesgarria da gainera, kontuan hartuta zein legek egiten duen adierazpen hori, izan ere, oinarrizko lege bat da, eta horrek esan nahi du jokabide-arau hori Estatu osoko funtzionario eta herri-langileok bete behar dugula, izan autonomia erkidegoko herri-langilea, izan Estatu administraziokoa. Baldintza bakarra: herritarrak erabiltzen duen hizkuntza administrazio-bulegoa kokatuta dagoen autonomia-erkidegoan ofiziala izatea.54.11 artikulu hori lagungarria izango da, dudarik gabe, Eusko Jaurlaritzak martxan dituen erabilera-planek aurrera egiteko. Pentsatzekoa da, Eusko Jaurlaritzaren Funtzio Publikoaren legeak ildo beretik joko duela, eta nahiko genuke are zehatzago adieraztea zertan datzan EAEko administrazioetan eskubide eta betekizun hori.

Irakurri gehiago »