Gasteizko udalak bere webgunean jarrita duen EUSKARA BIZIBERRITZEKO PLAN NAGUSIA GASTEIZ 2010-2012 dokumentuan kuxkuxeatu dugu eta atentzioa eman diguten datu batzuk kopiatu nahi ditugu (datuak 2009koak dira), ondorioetan-eta sartu gabe. Esan dezagun, soil-soilik, botila erdi-betea edo erdi-hustua egotea baino kezkagarriagoa iruditzen zaigula botilako uraren kalitatea. Hortik aurrera, norberak ikusiko du...
(Ramon Agirre aktorearen gutuna, Garan eta berrian argitaratua)
Albert Bartzelonakoa da. Maiz etortzen da Donostiara. Urte sasoi bakoitzeko honako eskapadatxo bat egiten ahalegintzen da. Gustuko du kaleetan zehar ibiltzea eta donostiar gehienok baino arinago erreparatzen die hirian gertatzen diren aldaketa urbanistikoei. Arkitektoa izaki, gorantz begiratzeko ohitura du.
Gaur Antzoki Zaharraren aurretik pasa denean, atari gainean ipini duten panel zabalak eman dio atentzioa. Aktoreen aurpegiz osatutako panel deigarria da.
«Ez dago zure argazkirik!», bota dit harridurazko keinua eginez.
Uda honetan Antzoki Zaharretik pasatuko diren aktoreen argazkiak direla esplikatu diot.
«¿Denak espainolak edo badira euskaldunak ere?», galdetu dit.
«Ezta bat ere», esan diot.
Alberten arestiko keinu antzeztua benetako harridura da orain. «Udan, antzerki gehien dagoen eta ikusle gehien joaten den sasoian, euskaraz bat bera ere ez?».
Udan, Donostian ez da euskal antzerkirik.
«Collons!», atera zaio. «Eta normala al da hori...? Udako ikusleen artean euskaldunak ere izango dira, ala?»
Baietz nik, asko.
«Eta noiz edo noiz euskarazko antzerkia ere ikusi nahi izango dute...».
Bada, udazkenaren zain egon beharko dute.
«Eta Udalekoei normala iruditzen al zaie?».
Udako antzerki denboraldia aurkeztu zutenean, ez nien kezka handirik sumatu. Programazioa ezin hobea zela esan zuten, Espainiako edozein kapital handitakoarekin alderatzeko modukoa. Igual -iguala, esango nuke nik-.
«Eta jendeari normala iruditzen al zaio?... Eta antzerkizaleei?... Eskatzen al zaie iritzirik antzerkizaleei?».
Alberten jakin-mina ez da arkitektura gaietan agortzen. EHAZE (Euskal Herriko Antzerkizaleen Elkartea) zer den azaldu diot. Eta normalak ez diren hainbat kontu normaltzen lan handia egin dezakeela. Hala uste dut nik behintzat.
I. Ez enbarazu egin. Ez nabarmendu (euskaraz eginez, erran nahi baita). Etxetik kanpo izan koxmopolitta (erdaraz egin, erran nahi baita). Euskaraz etxean eta etxe-etxekoekin.
II. Izan “edukazio oneko” eta erdaraz mintzatu beti inguruan (10 metroko erradio batean, erran nahi baita) erdaldunik balego.
III. Zakurrei eta 8 urtez beherako haurrei euskaraz zuzentzea zilegi liteke. Alabaina adin horretatik gorako gaztetxoei euskaraz zuzentzea nabarmen geratzea da. Ikastolako / euskaltegiko irakasleek baino ez dute egiten hori, eta ez guztiek ere.
IV. Ezezagunari lehen hitza erdaraz egin. Erdaraz dakiela ziurra da. Bestela jokatzea nabarmen agertu nahi izatea da edo enbarazu egin nahi izatea.
V. Administrazio publiko batean euskarazko arretarik ez badizute bermatzen, ongi hartu. Prozesu guztiek behar izaten dute denbora. Gainera, prozesu batzuek, beste batzuek baino denbora gehiago behar izaten dute. Euskararenak kasu. Eta ez nabarmendu; halakoetan euskaldunak otzan jokatu ohi du eta. Areago, seguruenik administrazio horretako langile hori ezezagun zenuen ezta? Zer dela eta orduan, euskaraz enbarazu egin behar hori?
VI. Ez keinu txarrik egin Ikastolako, Euskara elkarteko, edo Euskara Zerbitzu publiko hartako lankide erdarazale amorratu horri. Ez nabarmen gerarazi. Nahikoa sufritzen du eta berak euskaldun tematiz eta enbarazu eginzalez inguratuta. Malgu izan. Bi malgu, mai frien.
VII. Hiperdenda handi horietan euskaraz dauden iragarki urriak ondo irakurtzerik ez baduzu, malgu jokatu eta erdarazkoetara jo, ondotxo menderatzen duzu eta. Gainera, ulergarriagoak izan ohi dira, jatorrizkoak direnez gero.
VIII. Alderdi abertzale bateko kide bazara, euskaraz egizu nahi beste batzar handietan (bestela ez): alderdikide erdaldunek ere egingo dizute txalo. Hori bai, alderdiko kargudunei euskaraz jakin beharrik eskatzea ez dakizula bururatu, bestelako txaloak jaso ditzakezu eta. Besteei zer egin behar duten esatea oso itsusi dago (horretarako kargudunak leudeke, gainera).
IX. Alderdi “nonacionalista” bateko kide bazara, euskaraz “egun on - buenos dias” eta “agur” esatea zilegi da. Hortik aurrera ez da komeni. Zeure onerako diotsugu.
X. Medikuarenean erdaraz. Izan ere, zer nahi duzu? Mediku ona ala euskalduna?
Eta Ertzaintzarekin bate zere, “malgu” jokatu, komeni zaizu eta. Benemeritarekin nola? Galdetzea ere, konpai… Horiekin oso-oso-oso “malgu”.
Abraham
Kontsumitzaileen hizkuntza-eskubideei buruzko lege-dekretuak eta bainurako txanoak berdinak dira. Bazoaz San Andreseko igerilekura eta irakurtzen duzu: «Txanoa erabiltzea derrigorrezkoa da». Eta denak txintxo-txintxo burua estalita. Bazoaz Mendizorrotzako igerilekura eta irakurtzen duzu: «Txanoa erabiltzea gomendatzen da», eta den-denak txanorik gabe.
Aldapa behera eta galgarik gabe. Horrela joaten gara Euskal Herrian euskarari dagokionez, JAURLARITZAK lan deialdi publikoan euskara betekizuna murriztu eta euskararen balioa jaitsi du, hau izan da azken neurria, zein izango da hurrengoa?.
Ez da harritzekoa, Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako sailburuordeak, Lurdes Auzmendik, arestian adierazitako hitzak horrelakoak badira: agian, euskararekin azkarregi joan izan nahi da; bultzatu beharra dago, baina inposatu gabe.
Duela 30 urte bukatu genuen franquismoaren garaia, eta 30 urte hauetan ez dugu lortu euskara desagertzeko arriskuan dauden hizkuntzetatik ateratzea, egun oinarrizkoena bermatu barik dago. Itsua izan behar da ez ikusteko zer egoeratan dauden Euskal Herrian erabiltzen diren hiru hizkuntzak, eta hemen inposatzekotan gaztelania eta frantsesa da. Ez bairik gabe hau da Jaurlaritzak daukan gizarte elebidunaren alde egiteko era, bitxia ezta? Adibide gisa, lan deialdi publikoan, 2010. Urtean 2000 urtean baino gutxiago baloratzea, euskara gero eta gutxiago baloratzea… Ez aipatzeagatik zer gertatzen ari da gainontzeko eremuetan, Hezkuntzan, non euskara eta gaztelania parekatu nahi dute, biak egoera berdinean izango balira moduan, Justizian, Osakidetzan, non defenditzen duten profesional ona izateko ez da beharrezkoa jakitea, profesional horiek Euskal Herrian ez baleude bezala…
Ikus ditzagun bitxikeria batzuk:
Aurreko lan eskaintzan baino langile gutxiagori eskatuko zaie euskaraz jakitea.
Meritu gisa ere gutxiago balioko du.
Eusko Jaurlaritzak azken lan eskaintza publikoa egin zuenetik, duela hamar urte, hain zuzen ere, oraingo gobernuak euskara ezagutzeko betekizuna murriztu du.
Administrarien kidegoan, 53 lanpostu aterako dira lehiara, eta haietako %63tan soilik eskatuko da euskaraz jakitea.
Administrari laguntzaileen kasuan, 203 lanpostu eskainiko ditu Jaurlaritzak, eta haietako %48,3ri soilik eskatu die euskaraz jakitea
Menpekoen kasuan 1 hizkuntz eskakizuna baino ez zaie eskatuko, eta denok dakigu 1 HE ez dela nahikoa, euskaraz elkarrizketarik egiteko ere.
Hau da benetako Gobernu honen hizkuntza politika. Duela hamar urte baino tratamendu okerragoa ematea. Horrela nahi dute administrazio elebiduna sortzea?
"Eskerrak" Bilbon alkate abertzalea daukagun .
Azcunari eta EAJri esker, Bilboko euskaldunek, ez dituzte pairatu behar Gasteizen, Donostian edo Iruñan jasan behar izaten ditugunak: adibidez, jaiak heltzea eta euskarazko ekitaldiak hutsaren hurrengo izatea, beste aje askoren artean.
Abertzaletasunaren aterkiak "libratzen" gaitu politika kultural "no-nacionalista" deituetatik behintzat, alalainoa!
Horra hor Bilboko Aste Nagusi Totaleko musika egitaraua, gunez gune, to see:
Botika zaharrean 10 taldek joko dute, horietatik 10ek erdaraz, eta "beste guztiek" euskaraz (euchi! euchi! gueure visimoduari...).
Abando-Ibarran 12 talde arituko dira, horietako 10 erdaraz, eta bi (two) euskaraz (es eguin casoric canpotic datorrenari...).
Plaza barrian 8k jardungo dute, zazpi erdaldunak eta bat (one) eskualduna, noski, (veti escamac quenchen, quenchen, quenchen...)
Pergolan... zenbatzen hasi eta negarrak urten deusku begi biyetatik...
Eskerrak Iñaqui daukagun geure bilbotartasunaren zaindari, nor bestela?
Eta esquerrac Bilbon cambioak "frakasatu" dauan, ze, osterantzean...(Ser garagú? Nor garagú? Ex-kaldunak garagú...)
http://www.bilbao.net/nuevobilbao/jsp/bilbao/especificos.jsp?idioma=E&color=rojo&padre=*F5
Iruñearen hiri senidea Baiona zela pentsatzen genuen, baina oker geunden: Haro da. Horixe ondorioztatu dugu Anjel Lertxundik kontatzen duen pasadizoa irakurri ondoren.
Bai, Espainiako Público egunkariak ere aitortzen du: harrigarria da, ez da sinistekoa, … hedabide, alderdi, erakunde eta bestelako botere askok euskararekiko darabilen jarrera erasokorra, euskara gaztelaniarentzat mehatxua balitz bezala agerraraziz. Zer kontatuko digute guri, ezta?...
“Resulta paradójico que en un mundo globalizado, con 800.000 hablantes de euskera, 3.100.000 de gallego y 10.500.000 de catalán (y que también hablan castellano todos ellos), haya en ámbitos sociales, políticos y culturales fuerzas retrógradas que actúan como si estas lenguas supusieran una amenaza para el español, que es el segundo idioma más hablado en todo el mundo (328,5 millones de personas), por detrás del chino (1.212,3) y por delante, por primera vez, del inglés (328), según los datos de la prestigiosa revista Ethnologue. Languages of the world.”Artikulu osoa hemen: http://www.publico.es/espana/324896/recuperacion/lenguas/aun/reto
Oraingo gazteek geroan euskara salbatuko dutelako mitoa lehenbailehen desmontatu beharreko eginkizuna da. Batzuetan nabarmenago, besteetan oharkabean, beti agertzen da horren aldeko arrazoibidea, aurreko sarrerako elkarrizketan bezala.
C.- ¿Consenso? En la escuela no se pone de acuerdo nadie con el euskera. En los perfiles que hay que pedir en la Administración, tampoco. Y luego está la reciente polémica por el decreto de su uso en los comercios.
A. - ...me refiero a líneas generales de actuación en política lingüística. Es lógico que haya roces cuando llegamos a temas concretos. Por ejemplo, el decreto de consumidores. Ahora se plantea si es momento de imponer sanciones o no. Pero en lo que estamos de acuerdo la inmensa mayoría es en que hay que ayudar a las empresas para elaborar sus planes de euskera.
B. Baina kontsumitzaile euskaldunen eskubideak bermerik gabe geratu dira beste behin ere. Eta nago, PSEk, UPyDk eta PPk, eskubide horiek direnik ere ukatzen dutela. 30 urte franquismoa ahitu zenetik, eta oraindik ere konturik oinarrizkoenak bermatzeke.
C.- ¿No tiene la impresión de que muchas personas se ha distanciado del euskera porque se lo exigían para encontrar un trabajo? Hay gente que dice: «lo he aprobado, pero no lo voy a hablar nunca».
A.- Sí. Incluso algunos lo cumplen y no lo hablan nunca. Es una pena. Quizá ha habido momentos en los que se ha apretado demasiado el paso. Pero no podemos cometer ese mismo tipo de errores, de precipitaciones y, en la medida en la que podamos, enderezar el camino y hacer esta lengua lo más atractiva posible. Intentar atraer a la gente de una forma amistosa.
B.Ikaragarria da Correoren azpilan nekaezina, eta etsigarria sailburuordearen erantzuna.Eskaintzen diren lanpostu guztietatik, euskararekin zerikusi zuzena ez dutenetatik zein proportziotan eskatzen da euskara maila jakin bat? Gainera, eskatzen den kasuetan, bezero euskaldunen eskubideei sikiera neurri mugatu batean erantzuteko izan ohi da... Ez dago eskubiderik "no lo voy a hablar nunca" esateko, eta jarrera hori era batera edo bestera zuritzeko ere ez.
C. - ¿Cómo se hace?
A. - Sin imposiciones. Ahora, una cosa es la no imposición y otra es la realidad sociolingüística. Vivimos en una comunidad bilingüe. ... Pues vamos a intentar que poco a poco vaya poniéndose a la altura de la otra, pero que sigan conviviendo las dos. No tienen por qué ser excluyentes.
B. Bada, hizkuntza biak maila berera nola ekarri inongo exijentziarik gabe?
Batak eta besteak, euskarak eta gaztelaniak gure gizartean lekua badutela mendeak dira erakutsi dugula euskaldunok. Erdaldun elebakarrek noizko? Izan ere, jarrerarik baztertzaileena eta sektarioena eurena baita...
C. - Exigir perfiles en determinados puestos de la Administración, valorarlo como mérito más que un doctorado para una plaza de médico, crea conflictos.
A. - Hay discursos que se han quedado instalados en la sociedad y no responden a la realidad. Hay quien dice que hay plazas en las que no hace falta el euskera y otros que aseguran que la Administración no respeta los derechos de los vascohablantes. Vamos a hacer un estudio en profundidad sobre la evolución de la exigencia de perfiles, ver en qué momento estamos y qué disfunciones hay. Y, si las hay, plantear soluciones. Igual encontramos pueblos con porcentajes elevadísimos de euskaldunes sin asistencia sanitaria en euskera.
B. -Badira bai, edo euskarazko arreta oso mugatua dutenak, eta euskarazko arretarik bermatzen ez duten ehunka administrazio atal, eta ertzain, eta epaile, fiskal eta abokatu, eta abar, eta abar, eta abar...
Hizkuntz Eskakizunen bilakaeraz azterketa egin beharra egongo da, baina noizko euskaldunen hizkuntz eskubideen bermatze mailaren gainekoa?
C.- ¿Rebajarán la exigencia?
A.- Siempre habrá trabajos en los que se pedirá euskera. Pero también hay más gente preparada. Ya tenemos puesto el listón y desde ahí hay que seguir trabajando.
B.- Vocentotarrak inurri (lotsabako) lanetan beti. El euskara en libertad (rebajar la exigencia), eso sí, el español por pelendengues.
C. - ¿Dónde está el listón?
A. - En el documento Euskera XXI del anterior equipo. Fija las líneas generales con las bases para desarrollar una política lingüística. Ahora tenemos que marcar las prioridades.
B. Bada, abiapuntua agiri hori bada, ederrak gaude. Exigentzia maila oso behera dago bertan. Correokoak eta enparauak pozik egongo dira.
...
C. - ¿Qué va a hacer para impulsar el euskera?
A. - La prioridad es tener engrasada la maquinaria; poner a disposición de los jóvenes el mayor número de posibilidades de vivir en euskera. Sobre todo, en los temas relacionados con las nuevas tecnologías.
B.- Berriz ere gazteen mitoarekin bueltaka. Ez dute gazteek lan makala gure frustrazio guztiei buelta ematen. Ez dugu droga daitezen nahi (hori esaten diegu jintonika eskuan), irakur dezaten nahi dugu (telebistako teletextoa irakurtzen dugularik gehienez ere), bakezale nahi ditugu (kar, kar, eta kar)... eta gurean euskaraz egin dezaten (eurek, horiek, haiek...) nahi dugu ere bai, geuk zirkinik ere egin gabe...
Horrek ez duela funtzionatzen ondotxo dakigu baina, aipatutako beste kasuetan bezalaxe.
C.- Muchos jóvenes aprenden euskera y luego no lo hablan. (Correoren galdera errepikakor-gaizto-kirasdun tipikoa. Abangoardiako kazetaritza gero!)
A. - Eso ocurre en todos los países con lenguas minoritarias. El problema no es aprender el idioma, sino, una vez aprendido, qué hacen con la lengua. Por eso hay que tener engrasada la maquinaria, para que cuando vean algo que les interesa entren de forma natural. Alguien les dice «¡oye tío!, que hay un vídeo en YouTube en euskera». Lo ven, lo entienden y les encanta. Igual ocurre con la música. O se echan una novia que habla euskera y activan inmediatamente el idioma.
B. Nago makineria koipeztatu baino askoz gauza gehiago egin beharko genituzkeela gazteek (eta helduok?) euskaraz mintzo daitezen. Nago, hasteko ondo legokeela Correo eta enparauen desprestigio kanpaina iraunkorrei aurre egitea adibidez. Nago.
TagakEgilearekin harremanetan jarri | Artxiboa | Sortu zure Bloga orain!
Zabaldu
del.icio.us